Những khoảnh khắc bốn mùa kỳ diệu của Tchaikovsky!

Trong 12 tiểu phẩm của tổ khúc Bốn mùa, Tchaikovsky vẽ nên những bức tranh phong cảnh với những khoảng không vô biên của những cánh đồng Nga, các phong tục tập quán ở nông thôn, các bức tranh đời sống thị thành ở St. Petersburg, những cảnh sinh hoạt âm nhạc của người dân Nga…

Nếu như tổ khúc Bốn mùa của Antonio Vivaldi là một bộ 4 violon concerto (Xuân, Hạ, Thu, Đông) thì tổ khúc Bốn mùa của Pyotr Ilyich Tchaikovsky lại gồm 12 tiểu phẩm viết cho piano tương ứng với 12 tháng của năm.

Ngoài sự giống nhau về tên gọi, còn có một sự tương đồng nữa giữa hai tổ khúc Bốn mùa. Đó là các bản nhạc đều được xuất bản kèm với những thi phẩm hỗ trợ cho sự tưởng tượng của thính giả khi nghe nhạc.

Bốn violon concerto trong Bốn mùa của Vivaldi được soạn tương ứng với 4 bài thơ thể sonnet in kèm với bản nhạc và có giả thuyết cho rằng Vivaldi là tác giả của những sonnet này. Còn Bốn mùa của Tchaikovsky được xuất bản với 12 đề từ, là những khúc thơ nhỏ của các thi sĩ Nga.

Lý do Tchaikovsky sáng tác các tiểu phẩm Bốn mùa có lẽ là bức thư đặt hàng của chủ bút tạp chí Nouvellist – N.M. Bernard vào tháng 11/1875.

Trong thư trả lời đề ngày 24/11/1875, Tchaikovsky viết: “Tôi đã nhận được thư của ngài. Tôi rất cảm ơn ngài về số tiền nhuận bút rất cao mà quý báo sẵn sàng trả. Tôi sẽ cố gắng để ngài hài lòng và bản thân không phải xấu hổ.

Tôi sẽ gửi cho ngài tiểu phẩm đầu tiên sớm nhất có thể được, mà cũng có thể gửi ngay một lần 2 hoặc 3 tiểu phẩm. Nếu như không có gì trở ngại công việc sẽ kết thúc nhanh chóng: Hiện tôi đang rất có hứng sáng tác các tiểu phẩm cho piano. Tchaikovsky của ngài. Tất cả các đề từ của ngài tôi sẽ giữ lại”.

Như vậy ta có thể hiểu tên gọi của các tiểu phẩm – đồng thời cũng là chủ đề các tiểu phẩm đó là do chủ bút tạp chí đề nghị.
Quá trình chuẩn bị cho việc xuất bản các tiểu phẩm trên tạp chí Nouvellist bắt đầu vào ngày 13/12/1875, khi Tchaikovsky gửi đến St. Petersburg hai tiểu phẩm đầu tiên (Tháng Giêng và Tháng Hai), căn cứ vào một bức thư của nhà soạn nhạc. Tạp chí ra vào ngày 1 hàng tháng.

Các tiểu phẩm của Tchaikovsky mở đầu mỗi số (trừ số tháng 9, vở nhạc kịch của V.I. Glavach mở đầu).

Cũng trong số báo này xuất hiện thông báo tặng cho bạn đọc thường xuyên của tạp chí một tuyển tập tất cả 12 tiểu phẩm của Tchaikovsky. Trên bìa của ấn phẩm này có in 12 tranh nhỏ và nhan đề Bốn mùa.

Những đêm trắng – Tháng Năm
Đêm đẹp sao! Vạn vật đều hạnh phúc!
Cảm ơn người, miền đất trắng nửa đêm!
Từ vương quốc của giá băng, bão tuyết
Tháng năm về trong veo, ngực căng tràn!
(thơ A.A. Fet)

Đêm trắng là cách gọi các đêm tháng năm ở miền Bắc Nga, nơi mà trong tháng này đêm cũng sáng gần như ngày. Những đêm trắng ở St. Petersburg, thủ đô Nga, luôn luôn được kỷ niệm với những cuộc dạo đêm đầy chất thơ và tràn đầy tiếng hát.

Hình ảnh những đêm trắng được rất nhiều hoạ sĩ thể hiện trên các tác phẩm của mình và được ngợi ca không kém trong văn học.

Âm nhạc trong tiểu phẩm này thể hiện sự thay đổi rất phức tạp của các tâm trạng hoàn toàn trái ngược: những suy tư đắng cay được thay dần bởi những phút lặng ngọt ngào của tâm hồn ngập tràn niềm cảm phục trước khung cảnh thiên nhiên hiếm có, đầy chất lãng mạn trong thời kỳ đêm trắng.
Khúc hát người chèo thuyền – Tháng Sáu

Nào ta lên bờ thôi,
Dưới chân ta những con sóng nhỏ
Đang chờ dịu dàng hôn.
Và trên đầu ta chỉ còn
Những vì sao buồn bí hiểm.
(thơ A.N. Plesheev)

Barcarola là một từ tiếng Ý chỉ khúc hát của người chèo thuyền trong âm nhạc dân gian. Các khúc ca này đặc biệt thịnh hành ở Venise, thành phố trên bờ những con kênh, và phương tiện giao thông chính là những con thuyền đặc chủng đi lại trên các con kênh này trong giai điệu trầm bổng rất đặc trưng của các bài hát.

Nhịp điệu và nhạc đệm của chúng mô phỏng những động tác chèo nhịp nhàng và tiếng mái chèo khua nước. Các bài hát này trở nên rất phổ biến trong nền âm nhạc Nga đầu thế kỷ XIX, và trở thành một phần không thể thiếu của thanh nhạc trữ tình Nga, đi vào thi ca Nga và cả hội hoạ.

Khúc hát người chèo thuyền là một tiểu phẩm nữa vẽ nên phong cảnh St. Petersburg trong tổ khúc Bốn mùa. Thậm chí ngay cả tên gọi của nó cũng làm người ta nhớ đến những con kênh đào và những dòng sông của Thủ đô phương Bắc.

Giai điệu phóng khoáng của phần đầu tiểu phẩm vang lên ấm áp và gợi cảm, khiến người nghe cảm thấy dường như cũng bị “lắc lư” theo nhạc đệm gợi nhớ đến tiếng ngân của ghita và măng đô lin trong các bản barcarola truyền thống.

Phần tiếp theo tâm trạng thể hiện trong âm nhạc trở nên vui tươi hơn và vô lo hơn, người nghe dường như thấy cả những nhịp chèo khua nước nhanh và vang.

Nhưng rồi sau đó tất cả lại trở về bình ổn, và giai điệu rất đẹp, khiến người ta cảm thấy yên lòng, cùng với phần đệm có cả giọng thứ réo rắt. Dường như đó là hai giọng song ca. Tiểu phẩm kết thúc bằng những nốt nhạc tắt dần – con thuyền đã đi xa, và cùng với nó những giọng ca cùng với tiếng sóng vỗ cùng dần tắt.

Mười tiểu phẩm còn lại trong Bốn mùa của Tchaikovsky là: Bài ca cắt cỏ – Tháng Bảy ; Mùa gặt – Tháng Tám ; Đi săn – Tháng Chín ; Bài ca mùa thu – Tháng Mười ; Trên xe tam mã – Tháng Mười Một ; Hội mùa đông – Tháng Chạp ; Bên lò sưởi – Tháng Giêng ; Lễ Tiễn mùa đông – Tháng Hai ; Chim sơn ca – Tháng Ba ; Hoa xuyên tuyết – Tháng Tư.

Trong các tiểu phẩm này, Tchaikovsky tiếp tục vẽ nên những bức tranh phong cảnh với những khoảng không vô biên của những cánh đồng Nga, các phong tục tập quán ở nông thôn, các bức tranh đời sống thị thành ở St. Petersburg, những cảnh sinh hoạt âm nhạc của người dân Nga thời kỳ đó.

Người ta không còn giữ được chứng cứ về lần lần đầu tiên công diễn trọn vẹn 12 tiểu phẩm, về các buổi công diễn ra mắt từng tiểu phẩm riêng biệt hay bất kỳ ý kiến phản hồi nào của bạn đọc.

Nhưng có điều này là chắc chắn: chỉ một thời gian rất ngắn sau khi được công bố, tổ khúc Bốn mùa đã trở nên rất được ưa chuộng, và sau đó trở thành một trong những tác phẩm nổi tiếng nhất của nhạc Nga dành cho piano.

Sinfonia (Ghi rõ nguồn nếu lấy bài viết từ website này)

Add Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *

0 0 0 0