fbpx
Encore và Finale – Hai người bạn đồng hành của nhạc sỹ

Trong những năm đầu của thập niên 90, cùng những chiếc computer du nhập vào Việt Nam, các chương trình ứng dụng cũng xuất hiện. Thời điểm này, computer đối với người dân vẫn còn khá xa lạ, bởi nó quá mới mẻ và khá đắt tiền. Tuy nhiên, vẫn có một số ít người làm công tác âm nhạc có điều kiện sử dụng nó. Lẽ đương nhiên, họ sẽ tìm cách để có được những chương trình ứng dụng cho chuyên ngành âm nhạc của mình, trong đó phổ thông nhất là chương trình dùng để chép nhạc. Trong thời điểm này, trên thị trường xuất hiện hai chương trình: Encore và Finale

Chương trình Encore là sản phẩm của hãng Passport. Ở Tp.HCM từ những năm 1992-1993 đã có người sử dụng Encore 2.5 (với máy PC) và Encore 2.6 (với máy Macintosh) . Sau đó không lâu, Encore 3.0 được sử dụng khá phổ biến.

Năm 1995 có thể nói là năm phổ cập chương trình Encore khi tác giả Nguyễn Hạnh cho xuất bản cuốn sách hướng dẫn sử dụng Encore 3.0. Tuy sách còn có một số vấn đề chưa hoàn chỉnh, nhưng có thể ghi nhận đó là một cố gắng lớn đối với tác giả. Với nhiều người chép nhạc, cuốn sách được xem như một thứ “cẩm nang”, chính điều đó thúc đẩy Nguyễn Hạnh cho xuất bản tiếp các sách hướng dẫn Encore phiên bản mới hơn như: Encore 4.0 (1997), Encore 4.04 (1998), Encore 4.21 (2000).

Cùng với Nguyễn Hạnh, các tác giả Huy Liêm, Kim Long cũng cho xuất bản các sách hướng dẫn sử dụng Encore. Kể từ đó, Encore như là người bạn đồng hành với các nhạc sĩ có sử dụng máy vi tính. Phiên bản mới nhất đang có mặt ở Tp.HCM hiện nay là Encore 4.5.
Encore là một chương trình “amateur” mang tính chất phổ cập, nó có thể thực hiện những tác vụ như chép và in ấn, phối khí, nghe lại một bản nhạc đơn giản và đó cũng là những điều thiết thực mà giới nhạc sĩ đang cần.

Encore được nhiều người ưa chuộng bởi xuất phát từ tính chất “amateur” của nó: đơn giản, dễ sử dụng, phù hợp với nhu cầu công việc của giới nhạc sĩ. Encore có nhiều chức năng nhưng chức năng chính của nó là dùng để chép lại những bản nhạc.

Nếu chỉ chép một ca khúc hoặc chép những phân phổ, tổng phổ không cần theo những đòi hỏi khắt khe, chuyên nghiệp thì dùng Encore rất thuận tiện, nhưng nếu ngược lại thì có những điều mà Encore không thể thực hiện được.

Dưới đây chúng tôi xin đưa ra một số trường hợp hạn chế của chương trình Encore:

  • Định dạng trang (page setup) và định dạng biên giấy (margin setting) là những mức mặc định không thể thay đổi theo yêu cầu bất kỳ.
  • Độ dày (thickness) những đường kẻ cũng là số mặc định không thể thay đổi, vì vậy khi chúng ta dùng khuông nhạc (staff) càng nhỏ thì thickness càng mỏng, rất mờ nhạt, điều này gây trở ngại khi dùng kích cỡ khuông nhạc rất nhỏ để làm tổng phổ hoặc những ca khúc in vào thiệp, card…
  • Việc tạo ra các nốt láy (grace note) và các liên ba (tuplet) thao tác chậm, không khoa học, có trường hợp liên ba không thể thực hiện được.
  • Việc chép các đoạn cadence hoặc các đoạn nhạc không có số nhịp nhưng chứa đựng nhiều note gặp rất nhiều khó khăn.
    Khi chép tổng phổ dàn nhạc, việc di chuyển một cột dọc note, chức năng Align Spacing (của Encore) thực hiện tự động, không thể theo yêu cầu của người sử dụng.
  • Trên cùng một ô nhịp của tổng phổ, không thể đổi số nhịp khác nhau cho từng dòng nhạc (staff). Ví dụ trong cùng một ô nhịp, nhưng flute viết ở nhịp 4/4 (chơi với tempo: 1 nốt đen = 100) còn trumpette viết ở nhịp 2/4 (chơi với tempo: 1 nốt đen = 50).
  • … Và còn rất nhiều điều bất cập không thể nêu ra hết ở đây

Chương trình Finale

Finale là sản phẩm của hãng Coda Music Technology. Nếu chương trình Encore được coi là “amateur” thì các “graveur” xem chương trình Finale là “professional”. Nói như thế không có nghĩa là “xem thường” chương trình Encore, bởi mỗi chương trình đều có mục tiêu và đối tượng phục vụ của nó.
Chương trình Finale được du nhập vào Tp.HCM cũng cùng thời điểm với Encore. Sau phiên bản 2.6 của Finale là các phiên bản: 3.0, 3.2, 3.5 và tiếp theo đó là Finale 97, Finale 98, Finale 2000… Phiên bản mới nhất hiện có mặt ở Việt Nam là Finale 2003.

Vào “vọc” chương trình finale, dân “amateur” có cảm giác như lạc vào một khu rừng không tìm được lối ra. Giao diện của nó khác với Encore nên những người đã quen sử dụng Encore khi “xài thử” Finale cảm thấy rất “khó chịu”. Vì thế, một số người sử dụng khá thành thạo Encore cho rằng chỉ có Encore là “tuyệt vời”.

Một trở ngại lớn làm cho nhiều người “chùn bước” đối với Finale là các phiên bản từ 97 đến 2003 chỉ dùng được với bộ font ABC hoặc Bách Khoa mà không thể dùng với bộ font VNI (bộ font tiếng Việt thông dụng hầu như dùng cho hầu hết các máy PC tại Việt Nam, ngoại trừ những máy trong những năm gần đây dùng hệ điều hành Win XP). Thêm vào đó không có sách hướng dẫn sử dụng nên chương trình Finale ít được mọi người chú ý.Mãi đến năm 1999, khi tác giả Nguyễn Hạnh cho xuất bản liên tiếp 2 cuốn sách “Viết nhạc trên máy vi tính với Finale 98” và “Thực hành viết nhạc với Finale 98”, số người tìm hiểu và sử dụng Finale mới bắt đầu gia tăng.

Ở Tp.HCM, từng có một công ty chuyên làm dịch vụ chép những tổng phổ nhạc giao hưởng cho một số nhà xuất bản âm nhạc tại Pháp như: Salabert, Henry Lemoins, Max Eschig… điều đó cho thấy hiện nay chúng ta đã có một đội ngũ chép nhạc chuyên nghiệp đạt trình độ quốc tế.Khi nói rằng Finale có thể làm bất kỳ điều gì mà nhạc sĩ sáng tác muốn thể hiện trên tổng phổ, chúng tôi không có ý “ca ngợi” chương trình này hay “chê bai” chương trình kia, mà đó chỉ là những ý kiến “lạm bàn” để giúp mọi người hiểu rõ thêm về chức năng của chúng, từ đó chọn cho mình một chương trình sử dụng phù hợp với điều kiện và nhu cầu của công việc.

Nguồn từ Hữu Trịnh

0 0 0